Poşetler Artık Parayla Alınabilecek/Poşetlerin Doğaya Zararları

Poşetler Artık Parayla Alınabilecek/Poşetlerin Doğaya Zararları

     Yapılan Düzenleme

     Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, ‘’Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’’ nde yaptığı değişiklik Resmi Gazete’ de geçtiğimiz aylarda yayımlandı. Bu değişiklik ile birlikte bu güne kadar pazarda veya markette bedava alınabilen poşetler bundan sonra belirli bir bedel karşılığında alınabilecek. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre; ''Kullanımı her geçen gün artan plastik alışveriş poşetlerinin hızlı bir şekilde çöpe dönüşmesi, hafif ağırlıkları nedeniyle etrafa yayılarak çevre kirliliğini önemli ölçüde arttırması ve mevcut geri dönüşüm oranları çok düşük olduğundan kaynak verimliliğini olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle ücretlendirilecek.'' Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine eklenen bu düzenlemenin 1 Ocak 2019 yılından itibaren uygulanması öngörülüyor. Daha erken bir tarihte uygulanması için çalışmalar yapıldığı söylense de kesin bir bilgi yok. Bir yıllık geçiş dönemi sonucunda uygulama tam olarak yerleşecek. Poşetlerin satış fiyatı henüz belirlenmedi ancak bu konuda çalışmalar yapılıyor. Bu düzenlemeye vatandaşların verdiği tepkilerden bazıları olumlu iken bazıları olumsuz. Düzenlemenin samimiyetten uzak olduğunu ve sadece vatandaştan daha fazla para alma çabası olarak görenler de var.

      Plastiğin Doğaya Zararları

     Plastiğin doğaya zararlarını pek çoğumuz az çok biliyoruz ama plastiğin hayatımızda kapladığı büyük alan da göz önüne alınınca bu zararlar kolayca göz ardı ediliyor. Pazara veya markete gittiğimizde ‘’lazım olur’’ diyerek fazladan poşet alanlarımız dahi var. Nasıl olsa bedava. Satıcı ise müşteri memnuniyeti için bazen kendisi dahi fazladan poşet veriyor. Bu şekilde çok fazla poşet kullanımı ve dolayısıyla bu poşetlerin pek çoğunun doğaya çöp olarak atılması söz konusu oluyor.

     Uzmanların yaptığı çalışmalara göre plastik maddelerin ve dolayısıyla plastik poşetlerin toprağa karışması için çok uzun bir süre (400-800 yıl arası bir süre) gerekiyor. Plastik maddeler doğada çözünmeye başladığında ise plastiğin içinde bulunan kimyasal maddeler toprağa karışıyor. Plastiğin kanserojen etkisi olduğunu pek çoğunuz duymuştur. Plastik atıklardan doğaya geçen bu kanserojen maddeler ise yediğimiz balıkla veya diğer yiyeceklerle soframıza geliyor; doğanın dengesini bozarak Dünyayı yaşanmaz bir yer haline getiriyor. Doğaya çöp olarak atılan şeffaf poşetlerin ısıyı depolayarak orman yangınlarına sebep verdiği de bilinen bir gerçek. Küresel ısınmaya neden olması ise her geçen gün etkisini daha fazla hissettiğimiz olumsuz bir etkisi.

     Plastik atıkların Dünya genelindeki etkisine bir örnek olarak National Geographic’ in Haziran 2018 sayısında yer alan bilgilere bakacak olursak; okyanus sularına karışan plastik atıklar her yıl milyonlarca deniz canlısının ölümüne neden oluyor. Yaklaşık 700 tür deniz canlısı (nesli tükenme tehlikesi altında olanlar da dahil) bu plastik atıklardan zarar görüyor. Zamanla gözle görülemeyecek kadar küçük parçalara ayrılan ve mikro plastik adı verilen madde, yapılan araştırmada bütün okyanus sularında bulunmuş. Yani çöpler dünyanın tamamına yayılmış durumda ve bunların gelecekte sebep olacağı etkileri düşünmek dahi korkutucu.

(National Geographic dergisinde yayınlanan bu fotoğrafı çeken kişi, Justin Hofman. Fotoğraf Endonezya'nın Sumbawa Adasında çekilmiş. Normalde denizatları deniz ve okyanus akıntılarında ilerlemek için deniz yosunu parçalarına veya doğal diğer parçalara tutunurlar. Ama resimde göründüğü üzere bu denizatı bir kulak pamuğuna tutunmuş ve akıntıda ilerlemeye çalışıyor. Fotoğrafçı Justin Hofman'ın çektiği bu fotoğrafına yorumu: ''Keşke bu fotoğraf hiç varolmasaydı.'' olmuştur.)

Fatih Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Dr. Sami Gören, ‘’Yapım aşamaları ve hammaddesi göz önüne alındığında, hemen hepsi kanserojen etkiye sahip. Hatta güneş ışınları ile bozunmaya ve parçalanmaya başladığında kirlilik etkileri daha da artıyor. İnsanlar daha rahat olan bu poşetlerden kullanmamalı, naylon poşetleri mümkün olduğunca hayatımızdan çıkarmalıyız.’’ diyor.

Memorial Hastanesi Biyokimya Uzmanı Dr. Nilgün Tekkeşin, ‘’Plastik maddeler, yüksek ısı ile çözündüğünde ortama yayılır. Plastik maddelerin içeriğindeki bileşenler ise kanserojendir. Dolayısıyla gıda maddelerinin saklanması esnasında uzun süreli güneş ısısı altında kalması bile bu kanserojenlerin insan sağlığını tehdit etmesine neden olacaktır. Sağlığımızı korumak için naylon poşetleri mümkün olduğunca kullanmayalım. File ve kumaş çantaları tercih edelim’’ diyor.

(Bu tarz manzaralara dünyanın dört bir yanında kolaylıkla şahit olabilirsiniz. Maalesef ülkemiz de buna istisna değil.)

     Dünyada Plastik Poşet Kullanımına Getirilen Yasaklardan Bazıları

Yeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern’ in yaptığı açıklama şöyle; ‘’Yeni Zelanda’da her yıl yüz milyonlarca plastik poşet kullanılıyor. Temmuz 2019’dan itibaren plastik poşet yasaklanacak.’’

Amerika’da ilk olarak Kaliforniya Eyaletinde plastik poşet kullanımına yasak getirildi. Ülke genelinde ise bu konuda yasak ve kısıtlamalar gittikçe yaygınlaşıyor.

İngiltere’de plastik poşet kullanımına ilk yasak 2007 yılında getirildi ve yaygınlaşmaya devam ediyor.

Türkiye’de 2010 yılında İstanbul’un Kadıköy ilçesinde plastik poşet kullanımının yasak olduğu duyurulsa da bu yasağın ne ölçüde uygulandığını maalesef bilmiyorum.

Ayrıca; Hindistan, Meksika, Myanmar, Bangladeş, Ruanda, Avustralya, Fas, Eritre, Fransa, Belçika, Çin, Hawaii, Kenya gibi ülkelerde de plastik poşet yasağının veya kısıtlamasının olduğu görülüyor.